امروزه در روابط خانوادگی، مشکلات حقوقی متعددی به وجود می آید. یکی از مشکلات حقوقی مربوط به امور خانواده، تعیین و تکلیف هدایای ارائه شده نامزدها به یکدیگر یا به طور کلی استرداد هدایای دوران نامزدی پس از به هم خوردن نامزدی است. در این پژوهش قصد داریم که به تعریف دوران نامزدی، نحوه و شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی بپردازیم.
تعریف دوران نامزدی:
در ابتدا باید به تعریف دوران نامزدی بپردازیم. قانون مدنی تعریف مشخص و دقیقی از دوران نامزدی ارائه نکرده است، اما عموما دوران نامزدی، به دوران مابین خواستگاری تا قبل از ازدواج گفته می شود. به عبارت دیگر مرد و زنی که قصد ازدواج دارند و خواستگاری انجام شده است، اما هنوز ازدواجی صورت نگرفته است.
طبیعتا در دوران نامزدی، نامزدها هدایایی به یکدیگر تقدیم می کنند، باید دانست که پس از به هم خوردن دوران نامزدی می توان درخواست استرداد هدایای دوران نامزدی را با رعایت شرایط مقرر قانونی مطالبه کرد.
نکته مهم آن است که در ازدواج، اجبار وجود ندارد و نمی توان نامزد را به بهانه دوران نامزدی به ازدواج مجبور ساخت یا بابت به هم خوردن نامزدی و عدم ازدواج، از نامزد خسارت دریافت کرد. تنها می توان درخواست استرداد هدایای دوران نامزدی را مطالبه کرد. لازم است که در این خصوص به وکیل آگاه در امور خانواده مراجعه کنید.
مشاوره حقوقی | وکیل پایه یک دادگستری میانجی گر در امور کیفری دکتر مسعود مداح >>>>>>> 09030306991
استرداد هدایای نامزدی در قانون مدنی:
در این خصوص، در مرحله اول باید توافق صورت گیرد و هر کدام از نامزدها، هدایایی را که از طرف مقابل دریافت کرده اند را مسترد کنند. اما به طور معمول توافقی میان طرفین در خصوص استرداد هدایا حاصل نمی شود، در این صورت باید به دادگاه مراجعه کرد و دادگاه پس از بررسی و اثبات مالکیت هدایای دوران نامزدی و همچنین اثبات دریافت هدایای دوران نامزدی از طرف مقابل، حکم به استرداد هدایای دوران نامزدی را صادر می کند. در این خصوص ماده 1037 قانون مدنی بیان می دارد: «هر یک از نامزدها میتواند در صورت بهم خوردن وصلت منظور هدایائی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند. اگر عین هدایا موجود نباشد مستحق قیمت هدایائی خواهد بود که عادتا نگاه داشته میشود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد.»
برای این امر نیز لازم است دادخواست استرداد هدایای دوران نامزدی طرح شود. در دادگاه مدارک ذیل مورد نیاز می باشد:
- ارائه دلیل مالکیت بر مال. (مانند فاکتور خرید طلا که دلیل مالکیت بر طلا است)
- مدارکی که اثبات کند آن مال به نامزد هدیه داده شده است. (مانند شهادت شهود)
البته لازم است که مدارک و مستنداتی که به آن اشاره شد ضمیمه دادخواست استرداد هدایای دوران نامزدی شود.
پیرامون مراحل و شرایط طلاق توافقی بیشتر بدانید.
مشاوره حقوقی | وکیل پایه یک دادگستری میانجی گر در امور کیفری دکتر مسعود مداح >>>>>>> 09030306991
شرایط استرداد هدایای نامزدی:
باید دانست که عموما هر هدیه ای قابلیت استرداد را ندارد و باید شرایطی که ذکر می شود را رعایت کرد تا بتوان هدایای دوران نامزدی را استرداد کرد.
اموال به دو قسمت اموال مصرف شدنی و اموال غیر مصرفی تقسیم می شوند، اموال مصرف شدنی اگر به عنوان هدایای نامزدی، به نامزد تعلق گیرد قابلیت استرداد را ندارند، اما اموال غیر مصرفی اینگونه نبوده و می توان آن هدایا را استرداد کرد. در این قسمت اول اموال مصرف شدنی و اموال غیر مصرفی را تعریف و سپس به سایر شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی می پردازیم.
- اموال مصرف شدنی: اموالی هستند که با یک یا چند بار استفاده از بین می روند (مانند میوه یا شیرینی). این اموال اگر به عنوان هدایای دوره نامزدی، هدیه داده شود قابل استرداد نیستند.
- اموال غیر مصرف شدنی: اموالی هستند که با یک یا چند بار استفاده از بین نمی روند (مانند اتوموبیل یا طلا) این اموال قابل استرداد هستند و اگر با تقصیر نامزدی که هدیه را دریافت کرده این اموال نابود شوند (مانند به عمد آتش زدن این اموال) می توان قیمت این هدایا را مطالبه کرد.
البته لازم به ذکر است که اگر آن مال بدون تقصیر نامزدی که هدیه را دریافت کرده، نابود شود (مانند نابود شدن آن مال در سیل) نمی توان قیمت آن هدیه را مطالبه کرد.
پیرامون شروط ضمن عقد نکاح بیشتر بدانید.
حال که به تعریف اموال مصرف شدنی و اموال غیر مصرف شدنی پرداختیم، به شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی می پردازیم:
- در مرحله اول استرداد هدایای دوران نامزدی، باید دانست که فقط هدایایی که به قصد ازدواج به نامزد تقدیم شده، قابل استرداد است و هدایایی را که به مقاصد دیگری مانند هدیه تولد به نامزد تقدیم شده قابل استرداد نیست. در این خصوص نیز ماده 795 قانون مدنی بیان می دارد: «هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجاناً به کس دیگری تملیک میکند، تملیک کننده واهب، طرف دیگر را متهب، مالی را که مورد هبه است عین موهوبه میگویند.» همچنین در این راستا ماده 803 قانون مدنی بیان می کند: «بعد از قبض نیز واهب میتواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع کند، مگر در موارد ذیل:
1. در صورتی که متهب پدر یا مادر و یا اولاد واهب باشد.
2. در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
3. در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود خواه قهرا مثل اینکه متهب به واسطه فلس محجور شود خواه اختیارا مثل اینکه عین موهوبه به رهن داده شود.
4. در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.» - نامزدی به علت فوت نباید بهم بخورد،در صورت فوت یکی از نامزدها هدایای دوران نامزدی قابل استرداد نیست. که در این خصوص نیز ماده 1038 قانون مدنی بیان می دارد: «مفاد ماده قبل از حیث رجوع به قیمت در موردی که وصلت منظور در اثر فوت یکی از نامزدها بهم بخورد مجری نخواهد بود.»
- ازدواجی صورت نگیرد، در واقع رویه قضائی بر این نظر استوار است که اگر نامزدی به ازدواج ختم شود، هدایای نامزدی دیگر قابل استرداد نیست.
در پژوهش استرداد هدایای دوران نامزدی، ضمن بررسی دوران نامزدی، به نحوه استرداد هدایای دوران نامزدی و شرایط استرداد هدایای دوران نامزدی نیز پرداختیم. باید دانست که استرداد هدایای دوران نامزدی با پیچیدگی های حقوقی همراه است و لازم است که به وکیل امور خانواده مراجعه کنید تا بتوان به آسانی از حق استرداد هدایای دوران نامزدی استفاده کرد.
مشاوره حقوقی | وکیل پایه یک دادگستری میانجی گر در امور کیفری دکتر مسعود مداح >>>>>>> 09030306991
نگارنده: محمد حسین شهبازی
